Uw naam, data en gegevens werden geregistreerd in opdracht van de Nederlandse Handels Maatschappij (opgericht door koning Willem 1 tevens grootaandeelhouder) Geregistreerd in het financieel belang van de bauxietmijn in Moengo. De naam Nederlandse Handels Maatschappij werd in 1991 gewijzigd naar ABN AMRO. In februari 1920 werd uw voornaam gewijzigd naar Bok Soetoredjo. De NHM wist niet dat ‘Bok’ geen voornaam is maar een positie in de familie aangeeft. Het komt van Simbah; dit is de positie van grootmoeder, vaak uitgesproken als Mbah maar door de NHM gehoord en opgeschreven als ‘Bok’. In het Nationaal Archief is bij veel Javaanse vrouwelijke contractarbeiders ‘Bok’ als voornaam genoteerd.

Uw voornaam is met liefde en veel zorg uitgekozen door uw ouders. Het belang van een liefdevol uitgekozen voornaam is niet in geld uit te drukken. Een naam is een cruciaal onderdeel van je identiteit, je bent deel van een gezin, onderdeel van een familie. Je hebt een plekje, je hoort erbij, je bent niet alleen. Je bent er. De NHM vroeg niet naar uw échte voornaam, geen registratie waard want uw identiteit had geen financiële waarde.

De NHM had een herkenningsteken nodig, bij u stond geregistreerd: litteken rechter scheenbeen. Er staat niet vermeld hoe u aan dit litteken kwam. Bent u gevallen tijdens uw vlucht of heeft u gevochten tijdens de reis? Uw fysieke wond werd verzorgd, werd uw psychische wond ook verzorgd?

In het archief staat uw afreisplaats: Semarang op 4-2-1920. Hier zit de naam Semar in, een zeer wijze adviseur voor koningen. De lessen van Semar zijn eenvoudig maar diepgaand: “Ware kracht komt voort uit vriendelijkheid, nederigheid en een puur hart.” Zijn rol als spirituele gids maakte hem geliefd bij het Javaanse volk, dat hem zowel als beschermer en als leraar beschouwt. In Wayang voorstellingen vormt Semar samen met Petruk, Bagong en Gareng de brug tussen mensen en de Goden.

Uw reis over drie zeeën was de start van een brug naar drie landen: Java, Suriname en Nederland. 

Als zij en wij dit weten dan wordt er met meer trots en respect gekeken en gehandeld. “De manier hoe je ernaar kijkt bepaalt hoe je ermee omgaat.” Angst breekt een manier. Liefde creëert een manier. Zo ontstaat ruimte voor gedeelde trots vanuit een gedeeld verleden voor een gedeelde toekomst.

De fysieke ketens zijn officieel verbroken in 1863, de mentale ketens rammelen nog in 2026...

Lieve simbah buyut Soetoredjo, deze feiten kon u niet weten want het werd pas in de 21^eeeuw bekend gemaakt na zorgvuldig onderzoek. In 2022-2023 gaven minister Dijkgraaf, minister-president Rutte en Zijne Majesteit koning Willem-Alexander hun erkenning voor deze feiten. 

Zij boden hun excuses aan en vroegen om vergiffenis. Ik vraag me af hoe u gereageerd zou hebben?

Zou u als kind, als vrouw, als moeder gereageerd hebben? Misschien heel rauw en ongecensureerd, begrijpelijk!

Of misschien zou u reageren met: “Vasthouden aan negatieve energie is zelf vergif drinken en verwachten dat de ander dood gaat."

Met compassie helen littekens beter. Compassie zit in de Javaanse taal, omgangsvormen en manier van leven verweven.”

Ik probeerde me voor te stellen hoe het voor u was als jong meisje in een onbekend land vol gevaren? De gevaren van roofdieren op vier poten maar ook de roofdieren op twee benen. Ik hoop dat geen enkel roofdier uw pad kruiste.

Op dit pad ervaar je dat angst bevriest, schaamte verlamt, verdriet verzwakt. Ook ik heb dit gevoeld. Anno 2026 tonen onderzoeken aan dat 1 op de 3 vrouwen slachtoffer is van seksueel geweld.Schokkend te lezen dat 48% van de meisjes vóór hun 18^elevensjaar te maken krijgen met een strafbaar feit van grensoverschrijdend gedrag. En 1 op de 6 mannen is slachtoffer waardoor er drie opvanghuizen zijn voor mannen in Nederland.

In uw tijd was er geen onderzoek, geen opvanghuis, geen beleid, geen juridische bescherming, geen psychologische hulp. Uw wens dat dit er wél zou zijn voor uw nazaten, uw vriendinnen en alle vrouwen en mannen is uitgekomen. Matur nuwun voor uw wens. Ik blijf dit ook wensen want de cijfers zijn spijtig genoeg niet hoger geworden na 106 jaar tijd.

Vanaf 1920 stond uw nieuwe huis in Moengo, ik hoop dat u er ook uw thuis van heeft kunnen maken.

In 1920-1921 was er een malaria epidemie in heel Suriname en Moengo was extra ideaal voor de mug die je urine zwart kleurde door de zwartwater koorts, een extra complicatie bij malaria. Vanaf uw aankomst moest u waakzaam blijven. Net zoals de wereld waakzaam moest zijn gedurende de Corona periode van 2020-2023. Ik hoop dat er (on)zichtbaar over u gewaakt werd. U en vele anderen hebben over mij gewaakt tijdens long-Covid.

Elk mens wilt van betekenis zijn, zich waardig voelen en impact maken. De impact van de Hongerwinter in 1944-1945 werkt nog generaties door. Er stierven minstens 20.000 mannen, vrouwen en kinderen door de honger en temperatuur van minus 15 graden.

Destijds kreeg het betekenis voor alle vrouwen in Suriname, in de tropische hitte leerden zij voor het eerst om truien, sjaals en sokken te breien. Als teken van compassie. Er werden hulpgoederen ingezameld en met vliegtuigen vervoerd naar Nederland. Als teken van saamhorigheid. De vrouwen in heel Suriname maakten koekjes en ander lekkers. Als teken van naastenliefde.

Als teken van dankbaarheid voor de hulp tijdens en direct na de Tweede Wereldoorlog, schonk Nederland een standbeeld van drie jonge vrouwen aan Suriname. 

Dit Dankbaarheidsmonument werd onthuld door koningin Juliana op 5 oktober 1955.

Lieve simbah buyut Soetoredjo, als u 11 jaar was bij aankomst dan werd u slechts 27 jaar...

Als u 24 jaar was zoals genoteerd door de Nederlandse Handels Maatschappij dan werd u slechts 40 jaar oud.

Uw zoon/mijn opapa was 11 jaar toen u stierf. Kon hij afscheid nemen en rouwen? Hij sprak niet met woorden over u.

Tussen de stiltes in zijn reacties waren zijn herinneringen aan u en aan zijn jeugd voelbaar. Ik zag, hoorde en voelde zijn herinneringen in mijn opvoeding vanaf 1,5 jarige peuter. Uw speciale herinneringen aan Java is uw zoon/mijn opapa bijgebleven. Hoe u liefdevol sprak over Java heeft uw zoon onthouden. Uw wens om terug te keren naar Java is niet gelukt. Het is uw zoon wel gelukt om terug te keren naar het land waar uw navelstreng begraven ligt. Uw zoon wilde ook zijn laatste adem uitblazen op Java, dat was zijn wens. Dit lukte niet, uw zoon is begraven in Waalwijk, Nederland.

Het lukte mij heel lang niet om te rouwen. Tien jaar later ontdekte ik waarom het niet lukte.

Afscheid nemen is een ding binnen de familie, ik heb er nu mijn ding van gemaakt om mensen hierbij te begeleiden.

Lieve simbah buyut Soetoredjo, hoe zagen uw dagen in de brandende zon en klamme nachten eruit?

Ik hoop dat u veilig was. Ik hoop dat u veel heeft gelachen, gezongen en gedanst. Ik hoop dat u lekker kon eten en drinken. Goed en genoeg.

Ik hoop dat u dat ook voelde; goed en genoeg. Ik hoop dat men rekening hield met uw maandbloeding. Ik hoop dat u getroost werd als u uw moeder miste. Ik hoop dat er ook goed voor u werd gezorgd. U kreeg vier kinderen in zeven jaar tijd. Als u echt elf jaar was dan werd u voor het eerst moeder

op uw dertiende jaar, u noemde uw eerstgeboren kind Paidih. Toen u vijftien jaar was bent u bevallen van uw tweede zoon; mijn opa Paidin.

Mijn opapa. Op 15 augustus 1928 werd u moeder van uw enige dochter Paidjem. Op 15 maart 1929 was u tussen de zes en zeven maanden zwanger... desondanks zag uw zoon Paimin het levenslicht en werd maar liefst 97 jaar oud werd. In uw tijd was er geen couveuse en geen ambulance want Moengo was alleen via de Cottica-rivier bereikbaar tot december 1928. De kracht van een baarmoeder, het leven en het moederschap blijft wonderbaarlijk. Net als de medicinale werking van planten, de waardevolle kennis die de Marrons bezitten, zij woonden al in Cottica/Moengo lang voordat Alcoa kwam.

Uw leven vormt een brug waar ik verder op loop. Bij de ene stap draag ik uw gemis, uw verdriet, uw angst, uw koppigheid, uw schaamte,

uw onzekerheid, uw eenzaamheid. Bij de andere stap draag ik uw hoop, uw moed, uw creativiteit, uw verantwoordelijkheidsgevoel, uw eigen-wijsheid, uw veerkracht en uw compassie. En bij elke ademhaling draag ik nederig uw liefde.

Er is een Javaans spreekwoord: "Een persoon die zijn voorouders niet herinnert, is als een boom zonder wortels.”