Blog Hugg


Welkom !


Voor jou. Van mij.

Vier het leven.

Veilig. Vrij.

Verhalen over wij...


Verbonden verder...

Nooit alleen, altijd samen.


Helende lieve groet, Monique



03


'EEN PERSOON DIE ZIJN VOOROUDERS NIET HERINNERT IS ALS EEN BOOM ZONDER WORTELS.'

Almere, 10 mei 2026 ~ Moederdag



Layang simbah buyut Soetoredjo,

(brief aan mijn overgrootmoeder Soetoredjo)



Dit jaar is het 106 jaar geleden dat u onbekende geuren rook, andere geluiden hoorde en vreemde gezichten zag.

Op het schip ss Merauke werd u van Java naar Suriname vervoerd. Ontvoerd.

Het schip vervoerde contractnummers WW 620-1390 oftewel 770 Javaanse contractarbeiders. Bij aankomst in Suriname werden er 756 personen geregistreerd, dit zijn veertien mensen minder. Zijn zij (on)vrijwillig "vertrokken"? 


Uw naam, data en gegevens werden geregistreerd in opdracht van de Nederlandse Handels Maatschappij (opgericht door koning Willem 1 tevens grootaandeelhouder) Geregistreerd in het financieel belang van de bauxietmijn in Moengo. De naam Nederlandse Handels Maatschappij werd in 1991 gewijzigd naar ABN AMRO. In februari 1920 werd uw voornaam gewijzigd naar Bok Soetoredjo. De NHM wist niet dat ‘Bok’ geen voornaam is maar een positie in de familie aangeeft. Het komt van Simbah; dit is de positie van grootmoeder, vaak uitgesproken als Mbah maar door de NHM gehoord en opgeschreven als ‘Bok’. In het Nationaal Archief is bij veel Javaanse vrouwelijke contractarbeiders ‘Bok’ als voornaam genoteerd.


Uw voornaam is met liefde en veel zorg uitgekozen door uw ouders. Het belang van een liefdevol uitgekozen voornaam is niet in geld uit te drukken. Een naam is een cruciaal onderdeel van je identiteit, je bent deel van een gezin, onderdeel van een familie. Je hebt een plekje, je hoort erbij, je bent niet alleen. Je bent er. De NHM vroeg niet naar uw échte voornaam, geen registratie waard want uw identiteit had geen financiële waarde.


De NHM had een herkenningsteken nodig, bij u stond geregistreerd: litteken rechter scheenbeen. Er staat niet vermeld hoe u aan dit litteken kwam. Bent u gevallen tijdens uw vlucht of heeft u gevochten tijdens de reis? Uw fysieke wond werd verzorgd, werd uw psychische wond ook verzorgd?


In het archief staat uw afreisplaats: Semarang op 4-2-1920. Hier zit de naam Semar in, een zeer wijze adviseur voor koningen. De lessen van Semar zijn eenvoudig maar diepgaand: “Ware kracht komt voort uit vriendelijkheid, nederigheid en een puur hart.” Zijn rol als spirituele gids maakte hem geliefd bij het Javaanse volk, dat hem zowel als beschermer en als leraar beschouwt. In Wayang voorstellingen vormt Semar samen met Petruk, Bagong en Gareng de brug tussen mensen en de Goden.


Uw reis over drie zeeën was de start van een brug naar drie landen: Java, Suriname en Nederland. 

In het archief staat niet uw geboortedatum genoteerd maar wel andere data.


Datum begin contract: 27-3-1920. 

Datum overlijden: 8-2-1936.


Ik schrok van deze data, mijn hart klopte in mijn keel en werd duizelig in mijn hoofd.

Dus u leefde totaal zestien jaar in Suriname.

 

Toen ik uw foto zag, brak ik…

U oogt terneergeslagen, verdoofd, verdrietig, alleen…

  

De Nederlandse Handels Maatschappij noteerde een vrouw van 24 jaar, ik en velen met mij zien

een kind tussen de 10 en 14 jaar.


Wat u destijds niet wist is dat de leeftijd van contractarbeiders officieel verlaagd werd naar 14 jaar. “Hoe jonger hoe makkelijker te beïnvloeden”, was hun gedachte waarbij hun macht werd vergroot.

Ik vroeg me af hoe de 52 dagen durende bootreis voor u was? 

Er is een bekende foto van een groot schip met Javaanse mensen die spullen en een hutkoffer dragen terwijl ze van de loopplank lopen. Op basis van deze foto zei een bekende Surinaamse radiopresentator in Amsterdam dat Javaanse contractarbeiders het heel erg luxe hadden vergeleken met zijn tot slaaf gemaakte voorouders. Had hij dit gevoel en gedachte ook bij de Hindostaanse contractarbeiders? Zijn reactie was de start voor mijn speurtocht. De bekende foto dateert van 1925, dat is 62 jaar nádat de slavernij werd afgeschaft. Officieel in 1863, in de praktijk pas in 1873. De afschaffing werd mogelijk gemaakt door de afkoopsom van 12 miljoen gulden, dit was de onverbiddelijke eis van slavenhouders om de tot slaaf gemaakte Afrikanen als vrij mens te laten leven. Een ander tot slaaf maken was wettelijk verboden, een ander tot contractarbeider maken niet. 

In het artikel van ibu Hariëtte Mingoen werd aangetoond dat de 12 miljoen gulden “wisselgeld” was, verkregen door de hoge winst vanuit het Cultuurstelsel. Dit was een belastingsysteem bedacht door het VOC en ingevoerd op Java. De Javanen zwoegden op het land, leden bittere armoede of hongersnood waardoor honderdduizenden Javanen stierven.


Hun opofferingen hebben mede gezorgd voor de welvaart in Nederland, hebben gezorgd voor de afkoopsom van 12 miljoen gulden. Deze feiten staan niet in de geschiedenisboeken op scholen in Nederland en in Suriname. Nog niet.

Als zij en wij dit weten dan wordt er met meer trots en respect gekeken en gehandeld. De manier hoe je ernaar kijkt bepaalt hoe je ermee omgaat.” Angst breekt een manier. Liefde creëert een manier. Zo ontstaat ruimte voor gedeelde trots vanuit een gedeeld verleden voor een gedeelde toekomst.

De fysieke ketens zijn officieel verbroken in 1863, de mentale ketens rammelen nog in 2026...


Lieve simbah buyut Soetoredjo, deze feiten kon u niet weten want het werd pas in de 21eeeuw bekend gemaakt na zorgvuldig onderzoek. In 2022-2023 gaven minister Dijkgraaf, minister-president Rutte en Zijne Majesteit koning Willem-Alexander hun erkenning voor deze feiten. 

Zij boden hun excuses aan en vroegen om vergiffenis. Ik vraag me af hoe u gereageerd zou hebben?


Zou u als kind, als vrouw, als moeder gereageerd hebben? Misschien heel rauw en ongecensureerd, begrijpelijk!

Of misschien zou u reageren met: “Vasthouden aan negatieve energie is zelf vergif drinken en verwachten dat de ander dood gaat."

Met compassie helen littekens beter. Compassie zit in de Javaanse taal, omgangsvormen en manier van leven verweven.”


Ik probeerde me voor te stellen hoe het voor u was als jong meisje in een onbekend land vol gevaren? De gevaren van roofdieren op vier poten maar ook de roofdieren op twee benen. Ik hoop dat geen enkel roofdier uw pad kruiste.

Op dit pad ervaar je dat angst bevriest, schaamte verlamt, verdriet verzwaktOok ik heb dit gevoeld. Anno 2026 tonen onderzoeken aan dat 1 op de 3 vrouwen slachtoffer is van seksueel geweld.Schokkend te lezen dat 48% van de meisjes vóór hun 18elevensjaar te maken krijgen met een strafbaar feit van grensoverschrijdend gedrag. En 1 op de 6 mannen is slachtoffer waardoor er drie opvanghuizen zijn voor mannen in Nederland.


In uw tijd was er geen onderzoek, geen opvanghuis, geen beleid, geen juridische bescherming, geen psychologische hulp. Uw wens dat dit er wél zou zijn voor uw nazaten, uw vriendinnen en alle vrouwen en mannen is uitgekomen. Matur nuwun voor uw wens. Ik blijf dit ook wensen want de cijfers zijn spijtig genoeg niet hoger geworden na 106 jaar tijd.


Vanaf 1920 stond uw nieuwe huis in Moengo, ik hoop dat u er ook uw thuis van heeft kunnen maken.

In 1920-1921 was er een malaria epidemie in heel Suriname en Moengo was extra ideaal voor de mug die je urine zwart kleurde door de zwartwater koorts, een extra complicatie bij malaria. Vanaf uw aankomst moest u waakzaam blijven. Net zoals de wereld waakzaam moest zijn gedurende de Corona periode van 2020-2023. Ik hoop dat er (on)zichtbaar over u gewaakt werd. U en vele anderen hebben over mij gewaakt tijdens long-Covid.

Lieve simbah buyut Soetoredjo, hoe was uw eerste jaar op Moengo? Hoe zag uw leven eruit bij de bauxietmijn? De natuurerts bauxiet is grondstof voor aluminium om vliegtuigen te bouwen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zamelde Suriname geld in zodat het Prins Bernhard fonds een gevechtsvliegtuig en een torpedojager kon kopen. De strategie van de geallieerde luchtmacht speelde een doorslaggevende rol in het winnen van de Tweede Wereldoorlog. Ook uw werk bij de bauxietmijn was een betekenisvolle bijdrage.

Van betekenis zijn is waardevol en heeft impact.


Elk mens wilt van betekenis zijn, zich waardig voelen en impact maken. De impact van de Hongerwinter in 1944-1945 werkt nog generaties door. Er stierven minstens 20.000 mannen, vrouwen en kinderen door de honger en temperatuur van minus 15 graden.

Destijds kreeg het betekenis voor alle vrouwen in Suriname, in de tropische hitte leerden zij voor het eerst om truien, sjaals en sokken te breien. Als teken van compassie. Er werden hulpgoederen ingezameld en met vliegtuigen vervoerd naar Nederland. Als teken van saamhorigheid. De vrouwen in heel Suriname maakten koekjes en ander lekkers. Als teken van naastenliefde.


Als teken van dankbaarheid voor de hulp tijdens en direct na de Tweede Wereldoorlog, schonk Nederland een standbeeld van drie jonge vrouwen aan Suriname. 

Dit Dankbaarheidsmonument werd onthuld door koningin Juliana op 5 oktober 1955.

Ingangsdatum van uw contract was op 27 maart 1920. Wie waren uw collega's?

Tot 1923 bood Moengo ruimte voor 1300 mensen, verdeeld in vier groepen; Amerikanen, Franse vluchtelingen, West-Indische Creolen en Javanen. De Amerikanen hadden Moengo gesegregeerd ingericht, een strikte scheiding tussen huidskleuren, rol en functies.


Hoe heeft u deze strikte scheiding ervaren nadat u van uw moeder werd gescheiden?

Uw moeder, uw familie knuffelden uw huidskleur net zoals de zon op Java uw kinderlijfje omhelsde. Ik hoop dat die knuffels, snuifzoenen en omhelzingen u heeft gedragen op moeilijke momenten. Ik erken dat de Tweede Wereldoorlog is gewonnen mede dankzij uw rol en bijdrage. Hoe klein of groot ook, het deed ertoe, u deed ertoe. Door de segregatie had u weinig waarde in de ogen van Alcoa, in mijn ogen blijft u van onschatbare waarde.

Lieve simbah buyut Soetoredjo, als u 11 jaar was bij aankomst dan werd u slechts 27 jaar...

Als u 24 jaar was zoals genoteerd door de Nederlandse Handels Maatschappij dan werd u slechts 40 jaar oud.

Uw zoon/mijn opapa was 11 jaar toen u stierf. Kon hij afscheid nemen en rouwen? Hij sprak niet met woorden over u.

Tussen de stiltes in zijn reacties waren zijn herinneringen aan u en aan zijn jeugd voelbaar. Ik zag, hoorde en voelde zijn herinneringen in mijn opvoeding vanaf 1,5 jarige peuter. Uw speciale herinneringen aan Java is uw zoon/mijn opapa bijgebleven. Hoe u liefdevol sprak over Java heeft uw zoon onthouden. Uw wens om terug te keren naar Java is niet gelukt. Het is uw zoon wel gelukt om terug te keren naar het land waar uw navelstreng begraven ligt. Uw zoon wilde ook zijn laatste adem uitblazen op Java, dat was zijn wens. Dit lukte niet, uw zoon is begraven in Waalwijk, Nederland.

Het lukte mij heel lang niet om te rouwen. Tien jaar later ontdekte ik waarom het niet lukte.

Afscheid nemen is een ding binnen de familie, ik heb er nu mijn ding van gemaakt om mensen hierbij te begeleiden.


Lieve simbah buyut Soetoredjo, hoe zagen uw dagen in de brandende zon en klamme nachten eruit?

Ik hoop dat u veilig was. Ik hoop dat u veel heeft gelachen, gezongen en gedanst. Ik hoop dat u lekker kon eten en drinken. Goed en genoeg.

Ik hoop dat u dat ook voelde; goed en genoeg. Ik hoop dat men rekening hield met uw maandbloeding. Ik hoop dat u getroost werd als u uw moeder miste. Ik hoop dat er ook goed voor u werd gezorgd. U kreeg vier kinderen in zeven jaar tijd. Als u echt elf jaar was dan werd u voor het eerst moeder

op uw dertiende jaar, u noemde uw eerstgeboren kind Paidih. Toen u vijftien jaar was bent u bevallen van uw tweede zoon; mijn opa Paidin.

Mijn opapa. Op 15 augustus 1928 werd u moeder van uw enige dochter Paidjem. Op 15 maart 1929 was u tussen de zes en zeven maanden zwanger... desondanks zag uw zoon Paimin het levenslicht en werd maar liefst 97 jaar oud werd. In uw tijd was er geen couveuse en geen ambulance want Moengo was alleen via de Cottica-rivier bereikbaar tot december 1928. De kracht van een baarmoeder, het leven en het moederschap blijft wonderbaarlijk. Net als de medicinale werking van planten, de waardevolle kennis die de Marrons bezitten, zij woonden al in Cottica/Moengo lang voordat Alcoa kwam.


Uw leven vormt een brug waar ik verder op loop. Bij de ene stap draag ik uw gemis, uw verdriet, uw angst, uw koppigheid, uw schaamte,

uw onzekerheid, uw eenzaamheid. Bij de andere stap draag ik uw hoop, uw moed, uw creativiteit, uw verantwoordelijkheidsgevoel, uw eigen-wijsheid, uw veerkracht en uw compassie. En bij elke ademhaling draag ik nederig uw liefde.


Er is een Javaans spreekwoord: "Een persoon die zijn voorouders niet herinnert, is als een boom zonder wortels.


De Javaanse beschaving heeft benamingen voor 18 generaties, omdat elke generatie van betekenis is.

Zijn geweest. En zullen blijven. Zij hebben ons voorwaarts gedragen en wij dragen hun voort.


Matur sembah nuwun sanget voor uw erfenis.

Met een diepe buiging zeg ik u dank met veel respect en eerbied.

 

Uw putu buyut (achter kleinkind); Monique Koosman

 

PS;

Uw putu canggah (achter-achter kleinkind); Ramona Amatsetam bouwt bewust verder aan onze brug.


02


LUISTER MET JE HART

Tussen 2004 en 2019 hebben 69.443 ouders zich aangemeld als gedupeerde van de kinderopvangtoeslag.

Er zijn 40.829 ouders erkend als gedupeerde. Deze cijfers duizelden mij, ik kreeg er geen beeld bij.

Wat ik wel kreeg was een drie-letter gevoel, om hiervan af te komen heb ik mij in december 2022 aangemeld als Luisterend schrijver.


In elk cijfer schuilt een verhaal, een stem die spreekt over pijn, strijd, verlies en veerkracht.

Elke stem telt, elke stem verdient het om gehoord te worden. De kranten schreven over de woede van ouders die Kabinet Rutte 3 deed omvallen.

Ik zag iets wat veel krachtiger was dan woede. Ik zag de onvoorwaardelijke liefde van een moeder of vader voor hun kinderen.

Niet hun woede maar hun liefde heeft gezorgd dat alle ministers beschaamd ontslag namen. Hun liefde werkte als een molen, traag maar zeker.

Het graan was het institutionele racisme in de systemen bij de Belastingdienst. Wie programmeerde deze systemen? Wie had hier grip op?


Een manier om grip te krijgen is door het moeilijker maken om het verkeerde te doen, en het makkelijker maken om het goede te doen. 

Het goede doen hoeft geen geld te kosten. Het goede doen kan ook door er simpelweg te zijn.

Te luisteren zonder er iets van hoeven te vinden. Luisteren is soms het grootste cadeau dat je iemand kunt geven.


Ik kreeg dit cadeau in de kille gure winter van 1994, buiten huilde de wind, binnen huilde ik van angst. Demonen uit het verleden terroriseerden mijn hoofd en hart. Ik belde mijn liefste tante Marilyn, de jongste zus van mijn moeder. Vanaf baby van 14 maanden deelde ik met haar dezelfde voordeur, eettafel, dekbed en vader. Haar vader, mijn opapa. Ze is 9 jaar ouder dan ik maar ze heeft de wijsheid van een 90-jarige. Mijn liefste tante Marilyn vroeg waar ik zo bang voor was, ik fluisterde en vertelde het tegen haar. Ze luisterde naar elke komma en punt. Ook toen ik niet sprak bleef ze luisteren. Zelfs toen ik uitgeput door de angst in slaap viel, bleef ze bij me. 


Ik in Zeist, zij in Amsterdam. Ondanks 60 kilometer afstand en 12 uur later was ze dichterbij dan ooit tevoren. Mijn herinnering aan die avond, nacht en ochtend is vervaagd. Wat helder is gekerfd in mijn hart en geheugen, is het gevoel dat ik me veilig, gezien en begrepen voelde. Het gevoel dat ik niet alleen was, dat alles wat ik dacht en voelde belangrijk was, dat ik ertoe deed. Haar luisterend oor, geduld en begrip die tante Marilyn liefdevol aan mij gaf is nog steeds een cadeau voor mij. “Wat je deelt vermenigvuldigt zich.”


Je hoeft niet jarig te zijn om een cadeau te krijgen of geven. Elke ochtend als ik wakker word is een (verjaar)dag, elke avond als ik mijn ogen sluit bedank ik de dag als cadeau. Want zo vanzelfsprekend is het niet...Misschien ligt er onder de kerstboom een cadeau voor je, die heb je zeker verdiend! Wil je zelf een cadeau zijn voor een ander maar niet gestrikt onder een kerstboom liggen? Dat kan.


Je kunt je aanmelden als Luisterend schrijver. Met of zonder strik, een Verteller zal je dankbaar zijn! In Almere zijn 3.500 gezinnen getroffen door het kinderopvangtoeslagschandaal. Ze wachten nog steeds op herstel. Hoe kun je herstellen als de pauzeknop ingedrukt is?

Wie helpt mee om de startknop in te drukken? Kom je gezellig mee naar de Stichting Gelijkwaardig Herstel Nieuwjaarslunch op 14 januari 2026 van 12:00-14:00 uur. Laat het me weten. 


(Screenshot is met toestemming gedeeld. Klik link: In gesprek met één 'luisterend oor' om schade toeslagenaffaire af te handelen? Gedupeerde Melissa is voor: 'Kwam eindelijk iemand voor me op' | EenVandaag




01


ER WAS EENS.....

Ik kijk graag naar documentaires die connectie maken met mens zijn, met moed, hoop, veerkracht, emoties, liefde en vergeving.


Deze documentaires hebben mij diep ontroerd, waren heel herkenbaar en hebben mij geholpen. Ik hoop dat het jou ook helpt.

Misschien raakt het iets wat nog aandacht vraagt, weet en voel dan dat je niet de enige of alleen bent.


Misschien herken je iets van jezelf in deze verhalen, of helpt het je om anders naar je eigen verhaal te kijken. 

Of naar het verhaal van een ander...



De documentaires zijn ter inspiratie en alle rechten liggen bij de makers.



"The origin of trouble."


Tessa's ouders zijn gescheiden, ze groeide op bij haar moeder. In haar prijswinnende eindexamenfilm gaat ze de confrontatie aan met haar vader en ontdekt ze het ware verhaal achter de echtscheiding.Bij deze documentaire houd je het mogelijk niet droog. Het gaat over de oorzaak van de afstandelijkheid. “Mijn vader schittert in mijn leven door afwezigheid. En nu wil ik uitzoeken waarom.”


We zijn getuige van ambitie, verraad, vergeving, woede en –onderliggend– gemis aan een vader. Ook gaat het over ambitie, verliefd worden op een ander, verdoving in drank, in een samengesteld gezin opgroeien, het rouwen om een ouder en de behoefte van het kind de stilte tussen de ouders te doorbreken met één simpele vraag: “Hoe is het met je?


Bekijk de documentaire op NPO,klik hier

"Francine Oomen doorbreekt het zwijgen."


In deze documentaire doorbreekt schrijfster Francine Oomen het zwijgen over haar seksueel misbruik op jongere leeftijd. Door het wegvallen van de bescherming en het zicht van haar vader bij haar ouders scheiding heeft dit kunnen plaatsvinden.


Omdat dit op dezelfde leeftijd gebeurde als bij haar moeder is er sprake van intergenerationele overdracht.


Bekijk de documentaire van documentairemaker Pascalle Bonnier op NPO,klik hier

"Your mom and dad."


We zijn getuige van hoe moeilijk het kan zijn om met je ouders over jouw eigen pijn en familiegeheimen te praten. Wat gebeurt er als je de beerput opentrekt?


Thema’s die langskomen zijn het verliezen van een zusje op jonge leeftijd, bestaansrecht, borstkanker, verslaving aan vrouwen en antisemitisme.


Pijnlijk duidelijk wordt hoe we onze pijn vanuit onze jeugd doorgeven. Emotioneel bevroren en verstijfd verkiezen we dan liever de onwerkelijkheid boven de realiteit.


Bekijk de documentaire van Klaartje Quirijns op NPO,klik hier

"Gebroken."


Een documentaire over oudervervreemding en de impact daarvan op ons leven. Mooi zijn de parentificatie en de loyaliteitsconflicten van het erop terugkijkende (volwassen) kind weergegeven. Het gaat over verraad en de zoektocht naar veiligheid; weg van angst, boosheid, leed en razernij, afwijzing en pijn.


Verder worden we getuige van de impact van het aannemen van een niet-biologische achternaam, het niet willen horen van de andere kant van het ouderverhaal, de talrijke (mislukte) pogingen tot het herstel van contact en vergeving. En over de pijnlijke en ultieme intergenerationele erfenis: dat je niet voor eigen kinderen kiest omdat je jouw pijn en beschadiging niet wil doorgeven.


Bekijk de documentaire van Nan Rosens op NPO,klik hier

Privacy policy

OK